Nghịch lý nguồn cung
Từ lâu, Nhật Bản luôn khẳng định không ghi nhận bất kỳ trường hợp nhập khẩu thịt chó chính thức nào làm thực phẩm kể từ năm tài chính 2018. Tuy nhiên, các số liệu thực tế được công bố trước đó lại cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác.
Trong phiên họp Quốc hội năm 2019, Bộ Y tế Nhật Bản thừa nhận từng nhập khẩu 15 tấn thịt chó từ Trung Quốc năm 2014, 18 tấn từ Việt Nam năm 2015 và tiếp tục nhập khoảng 20 tấn từ Việt Nam năm 2017.
Theo khảo sát của đảng Ishin, hiện có ít nhất 50 nhà hàng tại hai đô thị lớn Tokyo và Osaka vẫn ngang nhiên phục vụ các món ăn từ thịt chó.
Sự chênh lệch giữa báo cáo hải quan bằng không và sự tồn tại của các thực đơn này làm dấy lên những nghi vấn lớn về nguồn cung. Giới quan sát chỉ ra nhiều khả năng đáng lo ngại. Thị chó mèo có thể được buôn lậu dưới nhãn mác giả như thịt lợn hoặc thịt bò. Nguồn chó không bán được bị tuồn ra từ các cửa hàng thú cưng hoặc thậm chí là chó hoang bị dính bẫy kẹp của thợ săn.
Khắc phục kẽ hở của Đạo luật Phúc lợi Động vật hiện hành
Mục tiêu cốt lõi của dự luật mới là chấm dứt sự mập mờ trong hệ thống luật pháp hiện tại. Theo Điều 44 của Luật về Phúc lợi và Quản lý Động vật Nhật Bản, hành vi “giết hại hoặc gây thương tích không cần thiết” cho thú cưng có thể bị phạt tù đến 5 năm hoặc phạt tiền lên đến 5 triệu yên (khoảng 31.000 USD).
Tuy nhiên, kẽ hở nằm chính ở cụm từ “giết hại không cần thiết”. Nhiều người lập luận rằng nếu giết động vật với mục đích rõ ràng là để làm thức ăn thì không bị coi là phạm luật.
Sự bất cập này từng được minh chứng qua một vụ án gây rúng động dư luận trước đây, khi một sinh viên cao học bắt, giết và ăn thịt một con mèo. Dù bị cảnh sát bắt giữ vì nghi ngờ vi phạm luật phúc lợi động vật, nghi phạm cuối cùng lại không bị truy tố do thiếu các quy định định nghĩa rõ ràng về việc cấm ăn thịt thú cưng. Dự luật của đảng Ishin được thiết kế để xóa bỏ hoàn toàn vùng xám pháp lý này.
Nỗ lực ngăn chặn làn sóng “du lịch tiêu thụ thịt chó”
Việc siết chặt quản lý tại Nhật Bản cũng nhằm bắt kịp xu hướng nhân văn toàn cầu. Đặc biệt là tại Hàn Quốc, luật cấm nuôi, giết mổ và phân phối thịt chó ban hành vào đầu năm 2024 sẽ chính thức có hiệu lực nghiêm ngặt từ tháng 2/2027.
Các nghị sĩ Nhật Bản lo ngại rằng khi thị trường Hàn Quốc đóng cửa hoàn toàn, những thực khách có thói quen ăn thịt chó từ khắp nơi có thể sẽ đổ xô sang Nhật Bản, nơi vốn chưa có lệnh cấm cụ thể, biến nước này thành một “thiên đường trốn luật” ngoài ý muốn, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình ảnh quốc gia.
Hiện tại, dự luật cấm thịt chó và mèo đã nhận được sự đồng thuận và trình lên hội đồng chính sách chung của ba đảng: Liên minh Cải cách Trung dung, Đảng Dân chủ Lập hiến và Đảng Komeito. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất lúc này là việc thuyết phục Đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền.
Nhiều nghị sĩ LDP có mối liên hệ mật thiết với ngành nông, lâm, ngư nghiệp lo ngại rằng việc thông qua một tiền lệ cấm ăn thịt chó, mèo có thể tạo ra hiệu ứng domino, dẫn đến các chiến dịch quốc tế gây áp lực đòi Nhật Bản phải cấm thêm cả thịt cá voi hoặc thịt ngựa, vốn là những nét văn hóa ẩm thực truyền thống lâu đời được bảo vệ tại quốc gia này.
Phát biểu thúc giục các bên nhanh chóng hành động, Hạ nghị sĩ Maehara Seiji, cố vấn của đảng Ishin khẳng định: “Cấm tiêu thụ thịt chó và mèo đã là một xu thế pháp lý tất yếu của quốc tế. Nhật Bản bắt buộc phải hành động mạnh mẽ để đảm bảo mình không bị tụt lại phía sau và trở thành điểm đen của vấn nạn này”.
